Sektör deneyimimiz · Bursa

Makine ve Metal Sanayi Muhasebesi

Makine imalatı ve metal işleme, siparişlerin birbirine benzemediği bir sektör. Her iş ayrı bir maliyet dosyasıdır ve seri üretim mantığıyla kurulmuş bir muhasebe burada işe yaramaz. Teklif verirken kullanılan maliyet ile işin sonundaki gerçek maliyetin ne kadar ayrıştığını görebilmek, bu sektörde yönetimin en çok ihtiyaç duyduğu bilgi.

Son güncelleme: 4 Ekim 2026. Dayanak: 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu (17/4-g, 18 ve 30/c maddeleri), KDV Genel Uygulama Tebliği, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (274, 275 ve 315. maddeler), 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar.

Sektörün Bursa'daki yeri

Bursa'da makine ve metal sanayi hem otomotivin yan sanayisi olarak hem de kendi başına makine üreticisi olarak var. Tezgâh, kalıp, aparat, konstrüksiyon, talaşlı imalat ve kaynaklı imalat yapan firmalar organize sanayi bölgelerine yayılmış durumda.

Sektörün ortak özelliği, siparişlerin ölçek ve süre bakımından birbirine hiç benzememesi. Bir hafta süren bir aparat işiyle altı ay süren bir hat kurulumu aynı defterde yan yana duruyor.

Bu sektörde muhasebenin asıl işi

Sipariş bazlı maliyet dosyası tutmak. Her işin malzemesi, işçilik saati, taşeron işlemi ve makine kullanımı o işin dosyasına yazılır. Teklif aşamasındaki tahmini maliyet ile işin sonundaki gerçekleşen maliyet yan yana konduğunda, fiyatlama hatası ilk defada görünür hâle gelir.

Çoğu firmada bu dosya yoktur ve kârlılık yalnız dönem sonunda, toplu olarak bilinir. Toplu rakam hangi işin kaybettirdiğini söylemez; bir sonraki teklifte aynı hata tekrarlanır.

Sık karşılaşılan altı teknik konu

Hurda ve talaşta KDV rejimi

Metal hurda ve atık teslimi Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 17/4-g maddesiyle istisna kapsamındadır. Talaşlı imalat yapan bir firmada bu teslim önemsiz bir kalem değildir; aylık düzenli bir gelirdir.

İstisnadan vazgeçmek mümkün. Vazgeçildiğinde metal hurda teslimlerinde tevkifat uygulanır ve alıcı tevkif ettiği vergiyi 2 numaralı KDV beyannamesiyle beyan eder. Kritik ayrıntı şu: vazgeçen mükellef üç yıl geçmeden istisnaya geri dönemez. Karar verilmeden önce hurda satış hacmine ve yüklenilen KDV durumuna birlikte bakılmalıdır.

Bir de nitelik ayrımı var: üretim amacına uygun kullanılabilecek durumdaki malzeme hurda sayılmaz. Yeniden kullanılabilir bir parça ile hurda arasındaki fark, uygulanacak rejimi tamamen değiştirir.

İhracat, teşvik ve iade

Makine ve metal firmalarının önemli bölümü ya doğrudan ihracat yapıyor ya da ihracatçıya üretiyor. Yatırım teşvik belgesi kullanımı da sektörde yaygın.

• Doğrudan ihracatta teslim KDV'den istisnadır; yüklenilen KDV iade konusu olur.
• İhracat kaydıyla teslimde tecil-terkin uygulanır; ihracatın süresinde gerçekleşmesi gerekir.
• İmalatçılar, ihracat bedelinin yüzde onuna kadar iadeyi yüklenilen KDV hesabı yapmadan talep edebilir.
• Teşvik belgeli makine alımında KDV istisnası ve gümrük vergisi muafiyeti uygulanır; sigorta primi işveren hissesi desteği ve vergi indirimi varsa ayrı izlenir.
• Teşvik belgesinde en çok kaçırılan nokta tamamlama vizesi süresidir; kaçırılırsa yararlanılan destekler geri istenebilir.

Bizim yaklaşımımız

Her sipariş için maliyet dosyası kuruyor, teklif ile gerçekleşmeyi karşılaştıran bir rapor üretiyoruz. Bu rapor fiyatlama hatasını bir sonraki teklife yansıtmanızı sağlıyor.

Hurda, teşvik ve iade süreçlerini aynı düzenin parçası olarak yürütüyoruz. Bunlar yılda bir hatırlanan işler değil; her ay kaydın içinde duran işlerdir.

Konuşalım

Teklif verdiğiniz fiyatla gerçekleşen maliyetin ne kadar ayrıştığını göremiyorsanız, bir kez birlikte bakalım.

Bize ulaşın → WhatsApp'tan yazın

Sık sorulan sorular

Talaş ve metal hurda satışında KDV nasıl uygulanır?

Hurda ve atık teslimi Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 17/4-g maddesiyle istisnadır. İstisnadan vazgeçilmişse metal hurda tesliminde alıcı tevkifat uygular ve tevkif edilen tutarı 2 numaralı KDV beyannamesiyle beyan eder. Vazgeçme kararı üç yıl bağlayıcıdır.

Devam eden işlerimizi dönem sonunda nasıl değerlendirmeliyiz?

Tamamlanmamış siparişlerin o tarihe kadar oluşan malzeme, işçilik ve genel üretim gideri payı yarı mamul olarak değerlenir. Bu yapılmadığında maliyet olduğundan yüksek, kâr olduğundan düşük çıkar ve takip eden dönemde ters yönde dalgalanır.

Isıl işlem ve kaplama gibi dış işlemleri nereye yazmalıyız?

İlgili siparişin maliyetine. Bu işlemler genel gider değil, o parçanın üretim maliyetinin parçasıdır. Gidere atıldığında birim maliyet eksik çıkar ve teklif fiyatı gerçeğin altında hesaplanır.

Teşvik belgemiz var, muhasebede ne değişir?

Belge kapsamındaki makine alımlarında KDV istisnası ve gümrük vergisi muafiyeti uygulanır. Sigorta primi işveren hissesi desteği ve vergi indirimi varsa bunlar ayrı izlenir. En çok kaçırılan nokta tamamlama vizesi süresidir; süre kaçırılırsa yararlanılan destekler geri istenebilir.

Siparişlerimiz çok farklı ölçekte, tek bir maliyet sistemi kurulabilir mi?

Evet, sipariş bazlı maliyet sistemi tam olarak bunun için vardır. Her işin kendi dosyası olur; küçük ve büyük işler aynı mantıkla ama kendi ölçeklerinde izlenir. Dağıtım anahtarının makine saati mi işçilik saati mi olacağı firmadan firmaya değişir, bunu bir kez oturup belirlemek gerekir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve mükellefe özel görüş yerine geçmez. Tutar ve oranlar yıl içinde değişebilir; işlem yapmadan önce güncel mevzuatı teyit edin veya bize danışın.