Sektör deneyimimiz · Bursa

İnşaat ve Taahhüt Muhasebesi

İnşaatta muhasebe, diğer sektörlerden bir yönüyle tamamen ayrılır: işin kârı, işin yapıldığı yılda değil bittiği yılda beyan edilir. Bu tek kural, hakedişten amortismana, genel giderden geçici vergiye kadar her şeyi değiştirir. Yanlış kurgulanmış bir yıllara sari dosya, işin bitiminde beklenmedik bir vergi tablosu çıkarır.

Son güncelleme: 4 Ekim 2026. Dayanak: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (42, 43, 44 ve 94/3. maddeler), 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (15/1-a maddesi), 3491 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu.

Sektörün Bursa'daki yeri

Bursa'da inşaat iki ayrı iş kolunu birden kapsıyor: kendi arsasına üretip satan yap-sat firmaları ile kamuya ya da özel sektöre taahhüt işi yapan müteahhitler. Vergi mevzuatı bu ikisine farklı davranır ve firmaların bir bölümü ikisini aynı anda yürütür.

Ayrım şurada: taahhüde bağlı olarak başkası hesabına yapılan ve birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat işi yıllara sari sayılır. Kendi arsanıza yapıp sattığınız iş ise bu kapsamda değildir; imal ve satış faaliyetidir, kazanç her yıl normal şekilde beyan edilir.

Yıllara sari işlerde kazancın tespiti

Bir işin yıllara sari sayılması için üç şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir: iş inşaat veya onarım işi olacak, taahhüde bağlı olarak başkası hesabına yapılacak ve birden fazla takvim yılına sirayet edecek. Üçünden biri eksikse iş yıllara sari değildir.

Şartlar sağlanıyorsa kâr ya da zarar işin bittiği yıl kesin olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılır. Ara yıllarda hakedişler ve maliyetler bilançoda bekletilir, gelir tablosuna girmez. Bu kazançlar geçici vergi matrahına da dahil edilmez.

İşin bitim tarihi, geçici ve kesin kabul usulüne tabi işlerde geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı tarihtir. Tutanağın düzenlendiği tarih değil, onay tarihi esas alınır; aradaki fark bir vergilendirme dönemi kaydırabilir. Diğer işlerde işin fiilen tamamlandığı ya da bırakıldığı tarih geçerlidir.

Sık karşılaşılan altı teknik konu

Ortak giderlerin ve amortismanların dağıtımı

Birden fazla iş yürütüyorsanız her işin hasılatını ve giderini ayrı izlemek zorunludur. Ortak kalemler için kanun üç ayrı anahtar belirlemiştir ve bunları seçme serbestiniz yoktur.

• Yıl içinde birden fazla inşaat ve onarım işi birlikte yapılıyorsa ortak genel giderler, her işe ait harcama tutarlarının birbirine oranına göre dağıtılır.
• Yıllara sari işlerle birlikte başka işler de yapılıyorsa dağıtım, inşaat işlerinin harcama tutarları ile diğer işlerin satış ve hasılat tutarlarının oranına göre yapılır.
• Ortak kullanılan tesisat, makine ve taşıtların amortismanı, her işte kullanıldıkları gün sayısına göre dağıtılır.
• Makinenin boş geçen günlerine düşen amortisman uygulamada dönem giderine alınır; bu kısmın hangi işe yükleneceği tartışmalıdır, kayıt düzeni baştan kurulmalıdır.

Kat karşılığı projelerde ayrı bir düzen gerekir

Kat karşılığı inşaat, arsa sahibi ile müteahhit arasında bir trampa ilişkisi doğurur ve iki tarafın da vergisel sonucu vardır. Arsa payının devri, müteahhit açısından maliyetin bir parçasıdır; teslim edilen bağımsız bölümler ise arsa sahibi açısından ayrı bir değerlendirme gerektirir.

Uygulamada en çok karışan konu, maliyetin sözleşme tarihinde mi yoksa teslim anında mı oluştuğudur. Sözleşmenin kurgusu ve teslim zamanlaması vergiyi belirgin biçimde değiştirir; bu yüzden sözleşme imzalanmadan önce bakılması gereken bir konudur. Sitemizdeki kat karşılığı inşaat maliyeti aracı, projenin kaba tablosunu çıkarmak için başlangıç noktası olabilir.

Bizim yaklaşımımız

Yıllara sari dosyayı işin başında kuruyoruz: hangi işin hangi yıl biteceği, hakediş akışı, stopaj yükü ve bitim yılındaki vergi tablosu baştan görünür hâle geliyor. İşin bittiği yıl sürpriz yaşanmamasının tek yolu bu.

Harun Beğendi'nin ofis öncesinde yıllara sari ihaleli inşaat işi yapan firmalarda mali işler müdürlüğü yapmış olması, bu dosyaların nerede takıldığını biliyor olmamızı sağlıyor. Kat karşılığı projelerde de sözleşme aşamasında masada olmayı tercih ediyoruz.

Konuşalım

Devam eden bir taahhüt işiniz ya da planladığınız bir kat karşılığı projeniz varsa, tabloyu bir kez birlikte çıkaralım.

Bize ulaşın → WhatsApp'tan yazın

Sık sorulan sorular

İşimiz yıllara sari mi, nasıl anlarız?

Üç şart birlikte aranır: iş inşaat veya onarım işi olacak, taahhüde bağlı olarak başkası hesabına yapılacak ve birden fazla takvim yılına sirayet edecek. Kendi arsanıza yapıp sattığınız yap-sat işi taahhüt işi olmadığı için kapsam dışındadır.

Yıllara sari işte kazancı hangi yıl beyan ederiz?

İşin bittiği yıl. Kâr veya zarar o yıl kesin olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak beyan edilir. Ara yıllarda hakedişler ve maliyetler bilançoda bekletilir; bu kazançlar geçici vergi matrahına da girmez.

İşin bitim tarihi nasıl belirlenir?

Geçici ve kesin kabul usulüne tabi işlerde, geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı tarihtir. Tutanağın düzenlendiği tarih değil onaylandığı tarih esas alınır. Diğer işlerde işin fiilen tamamlandığı ya da fiilen bırakıldığı tarih geçerlidir.

Hakedişlerden kesilen stopajın oranı kaç?

Yıllara sari inşaat ve onarım işlerinde hakediş ödemeleri üzerinden yüzde beş oranında vergi kesintisi yapılır. Oran 1 Mart 2021'de yüzde üçten yükseltildi. Bazı özel iş türlerinde daha düşük oran uygulanır; işin niteliğine göre kontrol edilmelidir.

Birden fazla şantiyemiz var, ortak giderleri nasıl dağıtırız?

Her işin hasılat ve gideri ayrı izlenir. Ortak genel giderler, işlere ait harcama tutarlarının birbirine oranına göre dağıtılır. Yıllara sari işlerle başka işler birlikte yapılıyorsa, inşaat işlerinin harcama tutarı ile diğer işlerin hasılatı karşılaştırılarak dağıtım yapılır.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve mükellefe özel görüş yerine geçmez. Tutar ve oranlar yıl içinde değişebilir; işlem yapmadan önce güncel mevzuatı teyit edin veya bize danışın.